Theater Het Hof, Arnhem
Dinsdag 7 maart 2017

Stichting Jazz in Arnhem bestaat sinds 1993 en heeft tot doel het bevorderen van jazz- en geïmproviseerde muziek in Arnhem. Dat doet de stichting onder andere door het maandelijks organiseren van concerten in Theater Het Hof, dat een ideale locatie is voor kleinschalige optredens. Vanavond is sprake van een dubbelconcert van twee trio’s met dezelfde bezetting, maar met een verschillende muzikale aanpak.

Saxofonisten en trompettisten zijn er in overvloed in de geïmproviseerde muziek, maar basklarinettisten zijn beduidend dunner gezaaid. Hulde daarom voor Jazz in Arnhem, dat dit instrument op deze dinsdagavond centraal stelt. De basklarinettisten van dienst zijn de Turk Oğuz Büyükberber en de Israëlier Ziv Taubenfeld.

Bones
Taubenfeld is een klassiek opgeleid muzikant, maar zijn muzikale output verraadt ook een liefde voor punkrock, getuige zijn deelname aan Kuhn Fu, een gezelschap dat jazz met punkrock combineert. Vanavond speelt hij met het trio Bones, dat naast de basklarinettist bestaat uit Shay Hazan op contrabas en Nir Sabag op drums, die beiden ook uit Israël afkomstig zijn.

Het concert in Theater Het Hof begint voorzichtig en met een redelijk traditioneel thema. Lang duurt het echter niet. Tijdens een eerste basklarinetsolo in opener ‘Turtle Love Song’ verzet na een paar minuten bassist Hazan de bakens door daar op dwarse wijze tegenin te spelen. Taubenfeld antwoordt op eigengereide wijze en wat direct opvalt is de ongepolijste klank die hij uit zijn instrument haalt. Zelfs in de rustiger gedeelten is zijn aanzet wat diffuus, alsof hij met een zwaar riet speelt en het produceren van een toon daardoor enige moeite kost. De toon die daardoor ontstaat is door het gebruik van valse lucht redelijk warm maar met een ruw randje.

BonesTrioTheaterHetHofArnhemmaa17-04

Binnen ieder van de vier stukken die het trio speelt wordt van stemming gewisseld. In het tweede stuk, ‘Explaining What?!’, is een bluesy gedeelte te onderscheiden en trekt de rustig ogende slagwerker Sabag de aandacht naar zich toe met rollend drumspel. Opvallend is dat het drietal speelt met stilte. Meerdere keren in het concert wordt een start/stop-spel gespeeld, wat een aangename spanning oproept. Dat staat weer in fraai contrast met de onrustige timing van Taubenfeld, die zich soms bijna a-ritmisch laat aanhoren maar op knappe wijze nergens uit de bocht vliegt.

In ‘Snail Space’ drumt Sabag aanvankelijk met mallets, waarmee hij een glijdende bassolo begeleidt. Taubenfeld speelt een solo waarin de kleppen van het instrument goed hoorbaar zijn en een paar keer het zo mooie lage register van het instrument wordt opgezocht. Weerbarstige solo’s van zowel basklarinet als bas maken indruk. In het slotstuk, dat eigenlijk twee composities betreft (‘Cello’ en ‘Orange Juice’), wordt nog een keer alles uit de kast gehaald. Sabag speelt op beheerste wijze een solo, aanvankelijk met alleen de trommels van zijn drumkit, waarbij de snare is uitgeschakeld, maar het mooist is het duo van Hazan en Sabag, gedeeltelijk unisono gespeeld, waarin een paar noten volstaat om een enorme geladenheid te creëren.

BonesTrioTheaterHetHofArnhemmaa17-06

Kortom, het optreden van Bones biedt muzikaal heel veel. Er staan een paar thema’s op papier, waar losjes mee wordt omgegaan. Meestal wordt al snel voor het vrije terrein gekozen en de drie muzikanten voelen zich daar volledig thuis. Een nieuw album staat gepland voor juni en dat is iets om naar uit te kijken.

Oğuz Büyükberber Trio
Büyükberber heeft al een behoorlijke staat van dienst en het aantal uitgaven op cd waarbij hij betrokken is, is groot. Recentelijk bracht hij werk op geluidsdrager uit met collega klarinettist/basklarinettist Tobias Klein (Reverse Camouflageen pianist Simon Nabatov (Wobbly Strata). Büyükberber legt zich toe op moderne compositie, Turkse muziek en vrije improvisatie. Vanavond draait het om de laatste muzikale variant.

De improvisaties van Büyükberber zijn speels en vooral ook levendig. Zijn toon is harder, helderder en droger dan die van Taubenfeld, al worden ongemakkelijker klanken ook zeker niet geschuwd. Het trio bestaat naast de basklarinettist uit bassist en laatste Boy Edgarprijs-winnaar Wilbert de Joode, die natuurlijk geen nadere introductie meer behoeft, en de Duitse drummer Uli Genenger, die vanuit Amsterdam opereert en onder andere in Spinifex Orchestra te vinden is. Vanavond is de eerste keer dat de drie muzikanten gezamenlijk een optreden geven.

OguzBüyükberberTrioTheaterHetHofArnhemmaa17-20

Daar valt weinig van te merken. Waar het Bones Trio voorzichtig begint, doet het Oğuz Büyükberber Trio het tegenovergestelde: met veel volume er meteen in. De Joode imponeert meteen met zijn afwisselende spel, waarin met speels gemak wordt gevarieerd tussen geplukt en gestreken spel en tussen volledig vrij en meer stuwend spel. Büyükberber toont zich een soepele solist, die zijn muzikale lijnen trekt tussen introvert en extravert en die het hele spectrum van zijn instrument aan bod laat komen. In het eerste stuk maakt hij een soort klakgeluiden met zijn instrument en daaronder soleert De Joode en even later ook Genenger.

De drummer speelt een spannende solo aan het begin van het tweede stuk, gebruikmakend van de bekkens en de randen van de trommels. Büyükberber maakt zachtjes gorgelende geluiden en de bas voedt de ingetogen spanning. De klarinettist haalt zijn mondstuk van zijn instrument en mondstukloos valt hij hard in, daarmee abrupt een eind makend aan de muzikale rust. Hij verrijkt zijn spel door op zijn instrument te slaan en de kleppen het werk te laten doen en vervolgens bespeelt hij alleen zijn mondstuk. Aan het einde wordt heel even een rockgroove gespeeld door Genenger.

OguzBüyükberberTrioTheaterHetHofArnhemmaa17-12

Het derde stuk is sprankelend, maar op een beheerste manier. Genenger speelt met bellen en Büyükberber en De Joode soleren afzonderlijk, langs elkaar heen of door elkaar heen. Het slotstuk begint vlot, in een behoorlijk tempo. De Joode gebruikt zijn hele bas en slaat op het instrument met zijn handen en met de achterkant van zijn strijkstok. De drums schuiven en schuren. De sfeer van het stuk slaat als op natuurlijke wijze om. Genenger speelt een solo die wordt ondersteund door zachte klanken van basklarinet en bas en op rustige wijze wordt naar het slot toegewerkt.

Twee concerten, twee bezettingen met een basklarinet in de gelederen. Voor beide trio’s geldt dat het muzikale denkraam groot is, maar de invulling die aan de veelheid aan ideeën wordt gegeven is verschillend. Het leidt tot twee bijzondere concerten, beide even interessant en op eigen wijze enerverend.

Bones website

Oğuz Büyükberber website

Jazz in Arnhem website