Bedouin, 2020

Uit de Griekse hoofdstad Athene komt Constantine Skourlis, een componist, muzikant en producer die in zijn werken gebruik maakt van onder meer gitaren, versterkers, orkestinstrumenten, synthesizers, oude buizenradio’s en veldopnames. Zijn inspiratie haalt hij naar eigen zeggen uit verschillende muzikale invloeden, zoals death metal, klassiek minimalisme, drone en barok. Het is een wonderlijke combinatie van stijlen, maar wie naar Skourlis’ eigenzinnige muziek luistert zal beamen dat hij zich van genregrenzen niets aantrekt.

Skourlis gaat regelmatig samenwerkingen aan, daarbij ook een brug slaand naar andere disciplines als film, theater en dans. In 2017 verscheen zijn eerste solo-album HADES. Het stuk ‘Divide’ van dat album gebruikte hij in zijn samenwerking met Embassy For The Displaced, wat leidde tot de korte film HADES, die begin 2018 is uitgebracht. Het is een een werk dat ingaat op de onvermoeibare uitdagingen van migranten op Europese wateren. In 2019 maakte hij de score voor Otranto van Jonian Bisai en Sotiris Tsiganos, een documentaire over Katër i Radës, de eerste boot die zonk tijdens een zeeblokkade tegen migratiestromen in de Middellandse Zee.

Het mag duidelijk zijn: het werk van Skourlis is niet los te zien van het sociaal-politieke klimaat, de voortdurende strijd op het gebied van mensenrechten en het lijden dat zovelen te verduren hebben. Op zijn debuut leidde tot tot muziek van een dualistische aard over schoonheid en geweld. Ook Skourlis’ tweede album Eternal Recurrence, net als het debuut verschenen bij Bedouin Records, is een album met muziek met een duidelijke betekenis. In enge zin kan de muziek slaan op het innerlijke zelf en in grote zin op de mensheid als geheel. Het gaat om de eeuwige strijd om evenwicht en de vernietiging die volgt. Volgens Skourlis zou je het proces van de compositie kunnen omschrijven als een instinctieve reactie op dreigend gevaar, een ‘wapen’ van zelfgenezing te midden van een wereldwijde catastrofe.

De uit acht delen bestaande compositie wordt door Skourlis zelf uitgevoerd, met muzikale bijstand van Konstantinos Chinis (halldorophone en cello), Serafeim Giannakopoulos (percussie en ‘unheard sounds’), Maira Milolidaki (vocalen) en Kostas Tzekos (klarinet en basklarinet). De manier waarop de componist zijn werk uitvoert leidt tot een intense luisterervaring. De muziek is rauw, confronterend, dystopisch, angstaanjagend en gewelddadig. Maar Skourlis heeft ook oog voor pure schoonheid. Het contrast tussen die schoonheid, die een gevoel van hoop geeft, en de dissonante harmonieën en agressieve klanken creëert een enorm spanningsveld, waarin weer ruimte bestaat voor verschillende gemoedsbewegingen.

Want de muziek van Skourlis is geladen met emotie. Werkelijk elke klank draagt daaraan bij. Zware elektronische drones gaan gepaard met ijle strijkersklanken of ijzige vocalen. Sombere muzikale pracht wordt ondermijnd door dreigende donderwolken in de diepte of wordt om zeep geholpen door een gewelddadige uitbarsting, zoals in ‘Destroy False Idols’. Mooie samenklanken en dissonante harmonieën contrasteren of gaan op wonderlijke wijze samen. Crescendo’s worden niet getemperd maar komen hard en agressief op je afgestormd. Er is echter ook ruimte voor zachte minimale klanken of voor de fraaie rustige pianomelodie die in ‘Reality Cancelled’ opduikt.

Ook de manier waarop het instrumentarium wordt ingezet draagt bij aan het dualistische karakter van de muziek. Opvallend is het gebruik van de halldorophone, een elektro-akoestisch strijkinstrument. De basklarinet neemt ook regelmatig een prominente plaats in, laag knorrend of vibrerende klanken producerend, terwijl de klarinet piepend in het topregister te horen is. De klanken van strijkers schuren ongemakkelijk langs elkaar heen, donkere drones klinken op de achtergrond en mystieke vocalen dragen bij aan een wonderlijke maar ook unheimische sfeer.

Gedurende het album worden frontale aanvallen uitgevoerd, gevechten geleverd, maar eenmaal aangekomen bij het het laatste deel, ‘Ascension’, lijkt een gevoel van berusting te zijn neergedaald. Er is vrede of er is geen vrede meer mogelijk. De eeuwige herhaling uit de titel is uiteindelijk niet eindeloos. Je kunt de lp steeds achter elkaar draaien en er zal steeds hetzelfde gebeuren. Dat wil zeggen: muzikaal gezien. De muziek doet echter ook wat met je hoofd, je hart en je gevoel, en de ervaring die je als luisteraar beleeft is emotioneel gezien niet steeds precies hetzelfde.

Je kunt de eeuwige herhaling ook anders uitleggen: de mensheid is gedoemd zijn fouten tot in het oneindige te blijven herhalen. Ook daar komt ten slotte een einde aan, simpelweg omdat het leidt tot de ondergang, het verdwijnen van de mens als soort op aarde. Dat besef lijkt ten grondslag te liggen aan dit werk van Skourlis, maar het kan uiteraard ook slechts de perceptie van deze luisteraar zijn. Wat er ook van zij: Skourlis krijgt het met Eternal Recurrence voor elkaar om een werk van muzikale diepgang te creëren dat intellectueel bevredigt, tot nadenken stemt en sterk op het gevoel werkt. Zonder groots te willen zijn is het een kunstwerk van grote allure.

Eternal Recurrence bandcamp

Constantine Skourlis website