Call It Anything, 2020

Het muzikale universum waarin Ferran Besalduch zich begeeft, is ongewoon. Kijk naar de hoes. Een octopus met als mond het uiteinde van een saxofoon. Het dier zal niet toevallig zijn gekozen en als je bedenkt dat octopussen in alle wereldzeeën en oceanen voorkomen en onder water in alle hoeken, spleten en gaten kunnen vertoeven, passen de veelomvattende muzikale uitingsvormen van de uit het Catalaanse Badalona afkomstige saxofonist wel bij dat weekdier op voorkant.

Toch legt Besalduch zich wel beperkingen op. Hij bespeelt niet alle instrumenten binnen de saxofoonfamilie, maar slechts bassax en sopraninosax. Een hele grote en een hele kleine dus, ook al niet alledaags. Behalve saxofoon bedient de Catalaan zich ook van elektronica. Met die tools in handen maakt hij eigenzinnige elektro-akoestische muziek, zoals te horen is op Argonauta.

Kijk nog eens naar de hoes. Zijn dat sterren die rondom de octopus te zien zijn, en interstellaire gas- en stofwolken? Wellicht bevindt de octopus zich niet in diepe wateren, maar in de ruimte. De muziek op Argonauta is thematisch gelinkt aan het tegenwoordig niet meer erkende sterrenbeeld Argo Navis (Schip Argo), waarvan de naam weer gebaseerd is op de Griekse mythe van Jason en de Argonauten, die met het schip Argos naar Colchis voeren. Titels van stukken op het album van Besalduch verwijzen naar de mythe en het sterrenbeeld.

Het wordt er niet makkelijker op en makkelijk is de muziek van de saxofonist ook niet. Hij heeft zijn eigen muzikale belevingswereld en gaat van daaruit aan de slag. Dat levert vreemde resultaten op en een paar draaibeurten zijn nodig om het allemaal te kunnen bevatten. Maar zoals vaak is de beloning voor de doorzetter groot.

Besalduch is geen pleaser, want hij schept er genoegen in om zijn muziek te voorzien van de nodige noise. In het als intro dienende ‘Learn of The Little Nautilus to Seal’ wordt met bewerkte geluiden van de bassax de suggestie gewekt dat je je onder water bevindt. Het navigeren door het water gebeurt in ‘CARINA’; met elektronische geluiden die repeterende en een soort draaiende beweging maken wordt de basis gelegd, waar Besalduch op de sopraninosax overheen improviseert. De klank van de sax is natuurlijk en de combinatie met de onnatuurlijke geluiden geeft een bevreemdend effect, maar het werkt wonderwel.

Grotere diepten worden opgezocht in ‘VOLANS’, waarin bewegende elektronisch patronen de koers bepalen en Besalduch aanvankelijk rustig enkele tonen blaast. De elektronica sterft weg en zwelt aan, alsof je dreigt te worden opgeslokt. Als de patronen in de ruimte oplossen, gaat Besalduch over tot licht vervormd saxspel, waarbij de (elektronisch gecreëerde) akoestiek een voorname rol speelt, zodat het lijkt dat het saxspel in een grote ruimte wordt weerkaatst. Er komt een nieuw patroon opzetten, sneller nu maar niet minder dreigend.

In ‘PYXIS’ soleert de saxofonist met de sopraninosax over een motief dat bestaat uit zwaar vervormde saxklanken. Die geluiden zijn hard, grimmig en ongenadig. Ze nemen de macht over, terwijl Besalduch zich snel spelend een uitweg lijkt te willen verschaffen en vervolgens, als er geen uitgang blijkt te zijn, overgaat tot klagend spel. Nog agressiever is het elektronische patroon in het korte intermezzo ‘Spread The Thin Oar’. Echo en galm spelen een grote rol in ‘COLUMBA’, waarin het saxspel vervormd klinkt maar nog wel als saxspel herkenbaar is. De vervorming klinkt metalig en bruusk. Besalduch wisselt nerveuze passages af met langzamer spel, maar rust krijg je als luisteraar ook dan niet door de geluiden eromheen. Alleen de eindconclusie van het stuk klinkt vreedzaam.

De vreemde muzikale tocht van Besalduch kent een volgend hoofdstuk met ‘PUPPIS’. Het saxspel is volledig ingebakend in elektronica en harde noise doet zijn intrede. Het lijken wel wanhoopskreten die de Catalaan uit zijn sopraninosax puurt. De zware klanken van de bassax klinken aardser, maar de omgeving is dat niet. Het is een aparte combinatie die de oren doet spitsen. Het stuk is onvoorspelbaar en zelfs na ettelijke luisterbeurten vallen er nog nieuwe elementen te ontdekken. Ook ‘VELA’ is een vreemdsoortig stuk muziek. Zwaar gemanipuleerd saxspel vormt een motief en gaat samen met saxspel dat op het randje van feedback vertoeft, wat de nodige spanning creëert. Plots is de sax alleen, met alleen stilte om zich heen en de echo van zijn klank. Van daaruit trekt Besalduch weer elektronische registers open en wordt je meegezogen in zijn ongewone klankenuniversum.

‘And Catch the Driving Gale’ is het korte stuk tot slot. Argonauta laat je met stomheid geslagen achter. Wat is er zojuist allemaal gebeurd? De mythe, het sterrenbeeld en de octopus geven wel aanwijzingen, maar het is de fantasie van de luisteraar die aan het werk moet. Besalduch tart het bevattingsvermogen, maar dat doet hij wel op fascinerende wijze met originele muziek die niet alleen knap in elkaar steekt maar ook bij elke luisterbeurt mooier gaat klinken.

Argonauta bandcamp

Ferran Besalduch website