Barreuh, 2018

“A real gentleman that somehow got involved in de world of soundart”, zo luidt de omschrijving van Antoine Panaché op de eigen Facebookpagina. Het is een juiste omschrijving, al heeft deze gentleman wel een duistere kant, die goed naar voren komt op zijn nieuwe, op cassette verschenen album ‘Endling’. Zo keurig als zijn uiterlijk doet vermoeden, is Panaché niet en daarmee mogen we ons gelukkig prijzen.

Het was even stil rondom dit heerschap, achter wie de performance- en grafisch kunstenaar Lilia Scheerder schuilgaat. Vorig jaar verraste hij ineens met ‘Pleasures’, een cassette met covers van twee nummers uit de jaren tachtig: ‘Forever Young’ van Alphaville en ‘Nocturnal Me’ van Echo & The Bunnymen. Panaché trok de originelen volledig uit elkaar om de losse onderdelen vervolgens op geheel eigen wijze weer in elkaar te schroeven en vorm te geven. Het resultaat intrigeerde en deed uitzien naar nieuw eigen werk.

Dat eigen werk is eind december 2018 verschenen bij Barreuh Records en stelt allerminst teleur. Integendeel: ook zonder onderliggende originelen, op eigen kracht, intrigeert de donkere en vreemde mix van geluiden die Panaché de luisteraar voorschotelt. De instrumenten die hij in zijn performances gebruikt, zoals de typemachine en de zingende zaag, zijn ook nu hoorbaar aanwezig, naast uiteraard elektronica. Maar er is meer. Vogelgeluiden, bijvoorbeeld.

Endling opent met ‘Zwarte Agnes’, dat is gebaseerd op een Engels volksverhaal over een oude vrouw/heks, Black Annis, die beschikte over ijzeren klauwen en een hap mensenvlees (vooral kinderen) niet versmaadde. Zoals gezegd: Antoine Panaché’s nette voorkomen verbergt een duistere kant. Die wordt vormgegeven door de muziek, die een angstaanjagende sfeer heeft, niet in de laatste plaats door de ruis en zich vermengende en gedeeltelijk fluisterende stemmen aan het begin van het stuk. Een zwaar ritme neemt het over en wekt de indruk dat iemand die niet veel goeds in de zin heeft al spiedend naar je op zoek is. De hoge zangstem brengt geen verlossing. Er is geen ontsnappen mogelijk.

De titel ‘My Body Is A Roadmap Of Pain’ is ontleend aan de The Frighteners, een horror comedy uit 1996. Ook hier weet Panaché angstige visioenen op te roepen met elektronica, voorwerpen en field recordings. Percussieve geluiden zorgen voor een onvaste ritmische ondergrond en de zingende zaag huilt. Plots zijn daar vogelgeluiden, maar die brengen geen verlichting. Kreten van lijden, van pijn, omringd door steeds meer onheilspellende klanken, komen daarna naar voren in het claustrofobische stuk.

Een strak elektronisch ritme wordt gecreëerd in ‘Quetzalcoatl’. Opnieuw zijn vogels te horen, maar nu diverser en veel groter in getal. De geluiden vermengen zich met elektronische geluiden, percussie en stemmen, waardoor de intensiteit toeneemt, terwijl dat strakke ritme maar blijft doorgaan. Een melodie op harmonica is te horen aan het begin van ‘Xolotl’, maar die maakt al snel plaats voor percussie en elektronica, die toch weer voor duisternis zorgen, ook wanneer de harmonica daar aan wordt toegevoegd. De slagen klinken nu luider en komen steeds harder aan. Tegen het einde zorgt een trage gezongen melodie voor neerslachtige berusting.

‘A(vant)/A(près)’ is het kortste stuk op de cassette, met een drone bestaande uit drukke geluiden. Verder zijn de hoofdrollen voor xylofoon en zingende zaag. Het stuk gaat over in het afsluitende titelstuk. Panaché typt druistig op de typemachine en we lijken ons op te gaan maken voor een agressieve afsluiter. Plots wordt de kakofonie gestopt en volgt een statig voortbewegend stuk, gevolgd door opnieuw vogelgeluiden. Het is niet Panaché’s bedoeling om je comfortabel te laten voelen, want een zagend ritme volgt, samen met stemmen en ondefinieerbare geluiden. Tot slot wordt een kerkorgel in stelling gebracht (opgenomen in de Sint Martinuskerk in Dokkum), waarover als satanisch klinkende stemmen worden gelegd. “Vergeet me niet” klinkt als afkomstig van een geest die het lichaam heeft verlaten. De dood is ingetreden.

Panaché zelf is echter springlevend, al is hij een mysterieus personage. In Endling weet hij een vage en griezelige sfeer te creëren die niet doet terugdeinzen maar juist nieuwsgierig maakt. Je wilt er langzaam op af, uitzoeken wat er precies gaande is. Die zoektocht is onderdeel van de macabere maar fascinerende luisterervaring die door de donkere geluidskunst van Panaché wordt veroorzaakt.

Endling bandcamp

Antoine Panaché facebook

Lilia Scheerder website

Barreuh Records bandcamp