Aspen Edities, 2017

Het kersverse label Aspen Edities laat er geen gras over groeien. Kort na de eerste twee – uitstekende – albums van Linus + Økland/Van Heertum/Zach en Veder ligt uitgave nummer drie al op luisteraars te wachten. Het is ook de derde release waarop gitarist/banjospeler Ruben Machtelinckx te horen is. Hij speelt solo, maar is niet alleen te horen op When The Shade Is Stretched, want het betreft hier een split-album met (eveneens) gitarist/banjospeler Frederik Leroux.

Machtelinckx heeft de laatste jaren een aardige staat van dienst opgebouwd, niet in de laatste plaats door samen te werken met onder andere Peter Evans, Iva Bittová, Jakob Bro, Teun Verbruggen, Bart Maris en Gerri Jäger. De Belg heeft zijn eigen kwartet met Joachim Badenhorst, Hilmar Jensson en Nathan Wouters. Samen met Thomas Jillings vormt Machtelinkx het duo Linus, dat regelmatig met gasten optreedt en ook platen maakt, getuige de eerste uitgave op Aspen Edities.

Leroux maakt voornamelijk experimentele en geïmproviseerde muziek en is momenteel actief in een duo met pianiste Heleen van Haegenborgh, een duo met percussionist Kris Vanderstraeten en een trio met Vanderstraeten en saxofonist Frans van Isacker. Met Machtelinckx speelt hij in Linus + Skarbø/Leroux.

Op When The Shade Is Stretched staat de banjo centraal. Beide muzikanten spelen solo, maar larderen hun banjospel met klanken afkomstig van andere instrumenten of voorwerpen. Er is geen interactie, iedere muzikant doet zijn eigen ding op zijn eigen manier. Des te opvallender is het dat het album als geheel een coherente indruk achterlaat. Geen van de twee banjospelers kiest ervoor om het de basisklank van het instrument al te veel te manipuleren, al duiken her en der wel wat effecten op.

Machtelinckx en Leroux tonen zich op dit album redelijk gelijkgestemde geesten en zij vullen elkaar goed aan, maar hun muzikale benadering verschilt aanzienlijk. Machtelinckx’ aanpak is wat soberder en vastomlijnder dan die van Leroux, die meer ruimte creëert voor soundscapes en geluiden. Ten opzichte van de eerdere uitgaven op Aspen Edities, klinkt de muziek op When The Shade Is Stretched wat expressiever, zonder dat van echte uitspattingen sprake is. Daarvoor is de techniek van de heren – en daardoor ook de muziek – te beheerst.

De eerste zeven stukken zijn van de hand van Machtelinckx. De kracht van zijn muziek zit niet alleen in het fraaie banjospel, maar ook in de (vaak zachte) geluiden op de achtergrond, die een sfeervolle ondergrond leggen of juist aangenaam ontregelend werken. In opener ‘Turdus’ krijgt het repeterende banjospel tegenwerk van melodieus spel op de gitaar. Geluiden komen van een ‘vibration speaker’ en objecten. Dat geldt ook voor het bedachtzame ‘One Morning, Ten Years Later’, waarin door gebruik te maken van galm een ruimtelijke sfeer wordt gecreëerd. ‘Mirror Man’ laat Machtelinckx’ fabuleuze techniek en een fijn gevoel voor melodie samengaan. Frivoler klinkt de banjospeler in ‘Spuds’, een folkstuk, waar ‘Short Sentence’ meer een klankexperiment is. Het toont de veelzijdigheid van Machtelinckx, die in de slechts twintig minuten die hem zijn toebedeeld goed naar voren komt.

De muziek van Leroux waaiert wat meer uit, verwijdert zich iets meer van het geijkte banjo-idioom. Hij breidt het instrumentarium uit met tape delay, stem, blokfluit, bird whistle, harmonium, percussie, piano en synth. Waar zowel Machtelinckx’ als Leroux’ spel voornamelijk Europees aandoet, weet Leroux een enkele keer een Amerikaanse sfeer te scheppen, bijvoorbeeld in ‘Dawn’, dat een uitgestrekte, verlaten prairie voor de ogen doet verschijnen. Achter het repeterende banjomotief bepaalt een blokfluit de wat unheimische sfeer in ‘The Faerie Queene’. Dat staat in schril contrast tot de vogelgeluiden die te horen zijn in het mooi opgebouwde ‘Arum Lily’. Door de toevoeging van met name harmonium en synth klinkt de muziek van Leroux voller dan die van Machtelinckx. In het gelaagde ‘I Lock My Door Upon Myself’ creëert de Gentenaar meer en meer een claustrofobische sfeer.

De twee helften van When The Shade Is Stretched verschillen behoorlijk. Beide muzikanten hebben hun eigen muzikale visie en wijze van expressie. Door Machtelinckx en Leroux op één album aan elkaar te koppelen zonder dat zij in elkaars muziek interfereren, komt beider muzikale kracht uitstekend tot zijn recht. De muziek kent vele kleurschakeringen en wordt op sublieme wijze uitgevoerd, met veel gevoel voor finesse. Laat Aspen Edities maar schuiven; het album van Machtelinckx en Leroux is het derde schot in de roos in het prille bestaan van het label.

When The Shade Is Stretched bandcamp

Ruben Machtelinckx website

Aspen Edities website