Duvelhok, Paradox, 013 en Cul de Sac, Tilburg
Donderdag 8 september 2016

In een wat gewijzigde vorm vindt dit jaar het Incubate Festival plaats. In mei was er al een weekendeditie en in december volgt er nog een. In september duurt het festival nu vier dagen. Het maakt de keuzestress er niet minder om; Incubate biedt zoveel interessante acts, dat onherroepelijk heel wat moois moet worden overgeslagen. Dat is wat men noemt een luxeprobleem.

Opduvel start het festival in het Duvelhok. Hoewel, ín het Duvelhok? Staplerfahrer blijkt zijn kunsten buiten te vertonen, gezeten in een sculptuur van stalen ringen, een kunstwerk van de architect Yona Friedman. De bezoekers op het terras kunnen door een draadloze hoofdtelefoon beluisteren wat Staplerfahrer (Steffan de Turck) voor ze in petto heeft. Een silent disco dus, alleen zonder dansende mensen of op en neer gaande hoofden, want Staplerfahrer maakt geen ritmische muziek maar legt zich toe op het maken van drones met zijn zelfgemaakte elektronica, waarmee hij allerlei geluiden bewerkt. In de drone die wordt neergelegd is toch sprake van een voorzichtige drang voorwaarts, zeker als na twintig minuten overgeschakeld wordt op een wat hardere variant en de beweging daarbij toeneemt. Een mooie luisterervaring.

staplerfahrerincubatetilburgsep16-06

Het mooie van een festival als Incubate is dat je zo af en toe blijft hangen bij een act die niet op het persoonlijke programma staat. Na Staplerfahrer volgt op dezelfde locatie een liveset van Sleeparchive, het alias van Roger Semsroth. En dat betekent harde techno. Het is een hele overgang, maar de straffe beat die door de Berlijner door de hoofdtelefoon wordt gejaagd is zeer dwingend. De vindingrijke geluiden die daar bovenop worden gelegd dwingen gaandeweg steeds meer bewondering af en werken hypnotiserend; je wordt als het ware Sleeparchive’s wereld ingezogen. Semsroth zit er ondertussen rustig bij, glas Leffe Blond bij de hand; een leuk contrast met de harde klanken die bij produceert.

sleeparchiveincubatetilburgsep16-02

Op naar Paradox, waar het label Moving Furniture Records twee dagen lang het programma mag verzorgen. Moving Furniture is een kwaliteitslabel dat gespecialiseerd is experimentele elektronische muziek, waarbij de nadruk ligt op ambient, drone, minimalisme, microtonale muziek en field-recordings. Labelbaas Sietse van Erve mag als Orphax het spits afbijten. Zijn muziek is minimalistisch; veranderingen in geluid vinden langzaam en soms bijna ongemerkt plaats. Van Erve heeft een voorkeur voor optreden in het donker en dat past ook wel bij de muziek, die je met je ogen dicht kunt ondergaan. Het eerste gedeelte ontvouwt zich langzaam en bestaat voornamelijk uit een drone, waaraan gaandeweg meer klanken worden toegevoegd. Het stuk wordt afgebouwd tot slechts een zachte klank overblijft, waarna in het tweede deel van het optreden wat meer beweging ontstaat en zorgvuldig nieuwe klankkleuren worden toegevoegd. Hoe Orphax het allemaal doet is lastig te achterhalen, maar hij dwingt met zijn klanken geconcentreerd luisteren af en de luisterervaring is intens en weldadig.

orphaxincubatetilburgsep16-01

De zowel vanuit Londen als vanuit Berlijn opererende BJ Nilsen is daarna aan de beurt. De Zweed laat zich inspireren door geluiden van de natuur en de invloed daarvan op de mens, maar ook stadsgeluiden zijn hoorbaar in zijn muziek, zeker vanavond in Paradox. De klanken die Nilsen produceert zijn een stuk harder dan die van Orphax, die veel subtieler opereert. Het eerste gedeelte van het optreden hebben de geluiden zelfs iets agressiefs en komen de klanken flink binnen. Ten opzichte van Orphax vinden veel meer wisselingen van klanken plaats. Gaandeweg worden de geluiden wat minder hard (0f treedt gewenning op?) en is plaats voor korte flitsen, flarden van geluiden, soms zelfs van stemmen. Die fragmenten duren net te kort om te kunnen bevatten wat je nu precies hoort en zo ontstaat een soms ongemakkelijke maar ook enerverende luistertrip.

bjnilsenincubatetilburgsep16-02

Na alle elektronica is het tijd voor wat gitaarmuziek. En daarvoor ben je natuurlijk aan het goede adres bij The Thurston Moore Group. De band speelt in de kleine zaal van 013, waarvan het balkon gesloten is. De zaal is goed gevuld, maar het staat niet stampvol met mensen. De laatste keer dat Opduvel Thurston Moore zag optreden was eind februari 2014, solo, als onderdeel van een klein festival van The Ex. Hij speelde destijds één song en trakteerde het publiek vervolgens op een bak experimentele gitaarnoise. Met zijn groep laat hij beide zijden van zijn kunnen zien. De songs zijn fraai en rocken soms stevig, zoals we ze ook kennen van de meer rock-georiënteerde kant van Sonic Youth, en daartussenin worden de klanken van de gitaren verkend, soms ingetogen maar vaak uitmondend in een lekkere gitaarstorm. Tussendoor moeten de gitaren gestemd worden, waardoor sommige pauzes tussen de nummers wat lang zijn, maar zodra die gitaren weer geweldig samengaan of juist schuren, is dat snel vergeten. Nieuwe plaat in april, laat maar komen.

thurstonmooregroupincubatetilburgsep16-11

Kevin Branstetter is gitarist/bassist van Trumans Water, een Amerikaanse gitaarband die een zeer nonchalant soort indierock/noiserock speelt, waarbij nummers vaak uit de bocht vliegen of genadeloos worden ontmanteld, het stemmen van instrumenten er niet zo toe doet maar waarbij de bevlogenheid wel ervan afdruipt. Check het fantastische Spasm Smash XXXOXOX Ox and Ass uit 1993. Het laatste plaatwerk van Trumans Water dateert inmiddels van 2010. Branstetter maakt in zijn eentje muziek als Worlds Dirtiest Sport en hij mag op donderdag als laatste aantreden in Cul de Sac. De publieke belangstelling is niet erg groot; slechts een tiental mensen kijkt geïnteresseerd toe. Branstetter maakt gebruik van voorgeprogrammeerde beats/drums en maakt live loops van gitaar en bas. Dat loopt niet allemaal even soepel. Daar komt bij dat het geluid ook niet al te best is. De Amerikaan is echter onverstoorbaar, lijkt een beetje in zichzelf gekeerd, en doet zijn ding drie kwartier lang. Het gekeuvel uit het café wordt steeds luider en het geluid van Worlds Dirtiest Sport staat niet al te hard. De in aanzet leuke liedjes worden krakkemikkig ten gehore gebracht (bij Trumans Water een charme, bij Worlds Dirtiest Sport niet) en de zang klinkt blikkerig. Tussen de nummers door brabbelt Branstetter ook wat in de microfoon, maar het lijkt meer tot zichzelf gericht dan tot de aanwezigen in de zaal. Soms weet hij de aandacht vast te houden, met name wanneer hij een lekkere baslijn neerlegt, maar aan het einde van het concert zijn van de tien belangstellenden er ook al een paar vertrokken. Pijnlijk.

worldsdirtiestsportincubatetilburgsep16-01

Staplerfahrer Bandcamp

Sleeparchive Bandcamp

Moving Furniture Records Website

Orphax Website

BJ Nilsen Bandcamp

Thurston Moore Facebook

Worlds Dirtiest Sport Bandcamp