Rune Grammofon, 2016

 

Saxofoonbeest Mats Gustafsson is een druk baasje dat zowel vaak op het podium als in de studio te vinden is. Eind vorig jaar en begin dit jaar was hij nog te horen op de sterke tot zeer sterke albums ‘Poleaxe’ van Slobber Pup (verder bestaande uit Jamie Saft, Joe Morris en Balázs Pándi), ‘Shake‘ van The Thing (met Paal Nilssen-Love en Ingebrigt Haker Flaten) en ‘Melt‘ met Massimo Pupillo en Brian Chippendale.

En nu is er ook de nieuwe plaat van het trio Fire!, dat naast Gustafsson bestaat uit Johan Berthling (bas) en Andreas Werliin (drums). De afgelopen jaren is dit trio ook in de weer geweest in een uitgebreide, dertigkoppige bezetting genaamd Fire! Orchestra, waarvan eind april ook een nieuw album verschijnt. Op ‘She Sleeps, She Sleeps’ is de triobezetting te horen, al krijgen de drie Zweden hulp van twee gastmuzikanten.

De nieuwe Fire! laat een andere kant van het trio zien dan voorganger ‘(Without Noticing)’ uit 2013. Op die plaat zijn geen gastmuzikanten te horen en speelt Berthling basgitaar en piano en Werlinn alleen drums. Het album opent en eindigt bovendien met stukken waarop Gustafsson geen saxofoon speelt maar elektronica bedient (zoals hij dat ook, en daar zelfs veelvuldig, doet op ‘Melt’). Op ‘She Sleeps, She Sleeps’ horen we Berthling louter op contrabas en speelt Werlinn op het eerste stuk ook lap steel-gitaar. Elektronica komt er niet aan te pas.

Belangrijkste verschil zit ‘em echter in de muziek zelf. Waar ‘(Without Noticing)’ voortgedreven werd door groovende stukken met een hoofdrol voor de stuwende elektrische bas, daar klinkt het trio op ‘She Sleeps, She Sleeps’ lomer. Dat is dan natuurlijk wel gerekend buiten de brute kracht die Gustafsson ook nu af en toe op zijn saxofoon weet te ontwikkelen, maar al met al klinkt de nieuwe plaat meer ontspannen dan de voorganger.

Fire! kent de kunst van het weglaten, van het strippen tot op het bot, iets wat het drietal gemeen heeft met bijvoorbeeld noiseband Shellac. Beste voorbeeld daarvan is het afsluitende hoogtepunt She Penetrates The Distant Silence, Slowly, een meer dan achttien minuten durende oefening in muzikaal geduld. Het stuk is gebouwd op een simpele, langzame baslijn van een paar noten. Werliin, die afgelopen september op Incubate nog liet zien wat een waanzinnig energieke drummer hij is, houdt zich vrijwel het hele stuk in en beperkt zich tot de hoognodige drum- en bekkenslagen. Ook Gustafsson klinkt op baritonsax opvallend ingetogen, maar je voelt als het ware de drang om uit te gaan halen. Het gebeurt niet. Niet echt. Aan het einde wint de muziek aan kracht, maar het blijft ‘in control’. Voor verdere invulling zorgt het sfeervolle en effectieve cellospel van Leo Svensson Sander in het tweede deel van het stuk.

Werliin is degene die de plaat opent in She Owned His Voice, met zowel gitaar als drums. Hier geen ingetogen spel, maar onrustig bas- en drumspel en Gustafsson die al lichtjes refereert aan zijn krachtige, furieuze saxspel maar ook hier nog niet helemaal voluit gaat. 

Dat gebeurt wel in het titelstuk, met veertien minuten het andere lange stuk op de plaat, dat een heerlijk lome baslijn kent en waarin gitarist Oren Ambarchi zijn opwachting maakt. Gustafsson speelt voornamelijk lange noten en Ambarchi vult de vrije ruimte die hem wordt gegund in met atmosferische klanken. Langzaam maar zeker gaat Gustafsson over op noisy saxgeweld, dat ook weer wordt afgebouwd. De overige muzikanten blijven steady in hun bij aanvang gekozen rol.

Tot slot is er nog She Bid A Meaningless Farewell, dat slechts vier minuten duurt en ingeklemd zit tussen de twee kolossen van veertien en achttien minuten en daarom zomaar over het hoofd zou kunnen worden gezien. Het is voornamelijk een drumsolo van Werliin, kort bijgestaan door bas, cello en sax. Het ritme is zeer aanstekelijk. 

‘She Sleeps, She Sleeps’ is verrukkelijk spannend; een verslavende plaat voor eenieder die van freejazz, rock en noise houdt. Deze keer dus niet in de meest heftig groovende variant, maar de impact is er niet minder om.

http://earthwindand.com/wp/